เคยไหม? มองหน้าปัด Pressure Gauge แล้วเห็นทั้ง bar, psi, kPa และ kg/cm² จนไม่แน่ใจว่าต้องอ่านตัวเลขวงไหน หรือค่าเดียวกันจริง ๆ แล้วต่างกันอย่างไร?
แม้หน่วยเหล่านี้จะใช้สำหรับบอก แรงดัน (Pressure) เหมือนกัน แต่มีมาตรฐานและค่าตัวเลขแตกต่างกัน หากอ่านผิดหน่วยหรือเทียบค่าผิด อาจทำให้ตั้งค่าระบบผิด ส่งผลต่อเครื่องจักร ระบบท่อ ปั๊ม วาล์ว และกระบวนการผลิตได้
Pressure Gauge คืออะไร?
Pressure Gauge หรือ เกจวัดแรงดัน คือเครื่องมือสำหรับแสดงค่าความดันของของเหลวหรือก๊าซภายในระบบ โดยพบได้ในงานอุตสาหกรรม เช่น ระบบน้ำ ระบบลม ระบบไฮดรอลิก ระบบไอน้ำ ปั๊ม เครื่องจักร และกระบวนการผลิตต่าง ๆ
หน้าปัดของเกจอาจแสดงหน่วยแรงดันเพียงหน่วยเดียว หรือมีหลายสเกลในหน้าปัดเดียว เช่น bar + psi เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถอ่านค่าได้ตามมาตรฐานของระบบ
ดังนั้น ก่อนอ่านตัวเลขบนหน้าปัด สิ่งแรกที่ควรทำคือ ดูว่าเกจใช้หน่วยอะไร
4 หน่วยแรงดันที่ควรรู้ก่อนอ่าน Pressure Gauge
1. bar
bar (บาร์) เป็นหน่วยแรงดันที่พบได้บ่อยในงานอุตสาหกรรมและระบบเครื่องจักร โดย
1 bar = 100 kPa
และมีค่าประมาณ
1 bar ≈ 14.5 psi
1 bar ≈ 1.02 kgf/cm²
หน่วย bar จึงเป็นหน่วยที่มักพบใน Specification ของอุปกรณ์อุตสาหกรรมและ Pressure Gauge หลายประเภท
2. psi
psi (Pounds per Square Inch) คือหน่วยแรงดันที่หมายถึงแรงปอนด์ต่อตารางนิ้ว
ค่าที่ควรจำง่าย ๆ คือ
1 psi ≈ 6.895 kPa
1 bar ≈ 14.5 psi
ดังนั้น หากเห็นเกจระบุว่า 100 psi จะมีค่าใกล้เคียงกับ 6.9 bar
หน่วยนี้พบได้บ่อยในอุปกรณ์และระบบที่ใช้มาตรฐานจากสหรัฐอเมริกา รวมถึงงานเครื่องจักรและระบบลมบางประเภท
3. kPa
kPa หรือ Kilopascal เป็นหน่วยที่มาจาก Pascal ซึ่งเป็นหน่วยในระบบ SI
ค่าพื้นฐานที่จำง่ายคือ
1 bar = 100 kPa
ดังนั้น
2 bar = 200 kPa
5 bar = 500 kPa
10 bar = 1,000 kPa
หากหน้าปัดของ Pressure Gauge แสดงทั้ง bar และ kPa จะสามารถอ่านเทียบกันได้ค่อนข้างง่าย เพราะอัตราส่วนเป็น 1 : 100
4. kg/cm² หรือ kgf/cm²
kg/cm² ที่พบในงานช่างและงานอุตสาหกรรม โดยทั่วไปหมายถึง kgf/cm² (kilogram-force per square centimetre)
เป็นหน่วยที่ผู้ใช้งานในไทยคุ้นเคยและบางครั้งเรียกง่าย ๆ ว่า “กิโล”
ค่าที่ควรจำคือ
1 kgf/cm² ≈ 0.981 bar
หรือกลับกัน
1 bar ≈ 1.02 kgf/cm²
ดังนั้น bar และ kgf/cm² มีค่าค่อนข้างใกล้กัน แต่ ไม่ใช่ค่าเดียวกันแบบเป๊ะ ๆ
ตารางเทียบหน่วย Pressure Gauge แบบเข้าใจง่าย
| ค่าโดยประมาณ | bar | psi | kPa | kgf/cm² |
|---|---|---|---|---|
| 1 bar | 1 | 14.50 | 100 | 1.02 |
| 2 bar | 2 | 29.01 | 200 | 2.04 |
| 3 bar | 3 | 43.51 | 300 | 3.06 |
| 5 bar | 5 | 72.52 | 500 | 5.10 |
| 6 bar | 6 | 87.02 | 600 | 6.12 |
| 8 bar | 8 | 116.03 | 800 | 8.16 |
| 10 bar | 10 | 145.04 | 1,000 | 10.20 |
| 16 bar | 16 | 232.06 | 1,600 | 16.32 |
ค่าด้านบนเป็นค่าประมาณสำหรับการเทียบหน่วยเบื้องต้น โดยค่าที่แม่นยำควรอ้างอิง Conversion Factor ตามมาตรฐานที่ใช้งาน
วิธีอ่านค่า Pressure Gauge อย่างถูกต้อง
การอ่านเกจวัดแรงดันไม่ใช่แค่ดูว่าเข็มชี้เลขอะไร แต่ควรอ่านตามขั้นตอนต่อไปนี้
Step 1: ดูหน่วยบนหน้าปัดก่อน
เริ่มจากสังเกตข้อความบนหน้าปัด เช่น
bar / psi
หรือ
bar / kg/cm²
บางรุ่นอาจมีมากกว่า 2 สเกล
อย่าเพิ่งอ่านตัวเลขจนกว่าจะรู้ก่อนว่า ตัวเลขนั้นเป็นหน่วยอะไร
Step 2: เลือกสเกลที่ตรงกับหน่วยที่ต้องการ
สมมติหน้าปัดมี 2 วง
- วงหนึ่งเป็น bar
- อีกวงเป็น psi
หากระบบกำหนดให้รายงานแรงดันเป็น bar ให้ดูเฉพาะสเกล bar
ไม่ควรนำตัวเลขจากวง psi มาใช้โดยไม่แปลงหน่วย
Step 3: ดูตำแหน่งปลายเข็ม
ให้อ่านค่าจาก ปลายเข็มที่ชี้ไปยังสเกล
ตัวอย่างเช่น หากเข็มชี้ตรงกับเลข 5 บนสเกล bar
ค่าที่อ่านได้คือ
5 bar
ซึ่งเทียบได้ประมาณ
72.5 psi หรือ 500 kPa
Step 4: ดูขีดแบ่งย่อยระหว่างตัวเลข
อย่าอ่านเฉพาะตัวเลขหลัก เพราะหน้าปัดมักมีขีดเล็กสำหรับแสดงค่าระหว่างตัวเลข
ตัวอย่างเช่น หากระหว่าง 4 bar และ 5 bar มีขีดย่อย 10 ช่อง
แต่ละช่องจะมีค่า
0.1 bar
ดังนั้น หากเข็มอยู่ที่ขีดที่ 7 หลังเลข 4
ค่าที่อ่านได้คือประมาณ
4.7 bar
Step 5: อ่านหน้าปัดให้ตรงกับแนวสายตา
หากมองหน้าปัดจากมุมเอียง อาจเกิดความคลาดเคลื่อนในการอ่านตำแหน่งเข็มได้ โดยเฉพาะเกจที่มีหน้าปัดแบบเข็ม
ถ้าเป็นงานที่ต้องการความแม่นยำ ควรมองหน้าปัดในแนวที่เหมาะสมและใช้เครื่องมือที่มี Specification สอดคล้องกับระดับ Accuracy ที่ต้องการ
ตัวอย่างการอ่าน Pressure Gauge จากหน้างาน
สมมติว่า Pressure Gauge มีสเกล
0–10 bar / 0–145 psi
และเข็มชี้อยู่ที่
6 bar
สามารถตีค่าได้ประมาณ
6 bar = 87 psi = 600 kPa = 6.12 kgf/cm²
ดังนั้น แม้ตัวเลขจะต่างกัน แต่ทั้งหมดกำลังอธิบาย แรงดันเดียวกันในคนละหน่วย
สิ่งที่ต้องระวังคือ อย่านำตัวเลข 6 ไปตีความว่าเป็น 6 psi, 6 bar หรือ 6 kg/cm² โดยไม่ดูหน่วยกำกับ
อ่าน Pressure Gauge ผิด อาจส่งผลอย่างไร?
การอ่านค่าผิดไม่ได้เป็นเพียงปัญหาเรื่องตัวเลข เพราะแรงดันเป็น Parameter สำคัญของหลายระบบในโรงงาน
ตัวอย่างผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ได้แก่
1. ระบบทำงานที่แรงดันไม่เหมาะสม
หาก Operator เข้าใจค่าแรงดันผิด อาจตั้งค่าระบบสูงหรือต่ำกว่าที่กระบวนการกำหนด
2. อุปกรณ์ทำงานผิดช่วง
ปั๊ม วาล์ว เครื่องจักร และอุปกรณ์ควบคุมแรงดันต่าง ๆ มีช่วงการทำงานที่เหมาะสม การอ่านค่าไม่ถูกต้องอาจทำให้วิเคราะห์ปัญหาผิด
3. ตรวจสอบปัญหาหน้างานผิดจุด
หากทีมงานเข้าใจหน่วยไม่ตรงกัน เช่น คนหนึ่งใช้ bar แต่อีกคนเข้าใจเป็น psi อาจทำให้การสื่อสารเกี่ยวกับ Pressure ผิดพลาด
4. ส่งผลต่อความปลอดภัย
ในระบบที่แรงดันเป็น Parameter ด้านความปลอดภัย การอ่านค่าและตีความตามหน่วยที่ถูกต้องจึงเป็นเรื่องสำคัญ
5 ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการอ่านเกจวัดแรงดัน
1. อ่านผิดวง
หน้าปัดมีทั้ง bar และ psi แต่ผู้ใช้งานอ่านตัวเลขจากอีกสเกล
2. จำว่า 1 bar = 1 kg/cm² แบบเป๊ะ ๆ
แม้จะมีค่าใกล้กัน แต่ไม่เท่ากันแบบตรงตัว
3. ไม่ดู Range ของเกจ
เกจ 0–10 bar กับ 0–100 bar มีการแบ่งสเกลและความละเอียดต่างกัน
4. อ่านค่าจากมุมเอียง
อาจทำให้มองตำแหน่งเข็มคลาดเคลื่อน โดยเฉพาะเมื่อค่าต้องอ่านละเอียด
5. ใช้เกจไม่ตรงกับงาน
Pressure Range, Accuracy, Process Connection, Media และสภาพแวดล้อมต้องเหมาะสมกับระบบ ไม่ควรเลือกจากหน้าตาหรือราคาสินค้าเพียงอย่างเดียว
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Pressure Gauge
Q1: Pressure Gauge คืออะไร?
คือเครื่องมือที่ใช้วัดและแสดงค่าความดันของของเหลวหรือก๊าซในระบบ โดยพบได้ในงานเครื่องจักร ระบบน้ำ ระบบลม ระบบไฮดรอลิก และกระบวนการอุตสาหกรรม
Q2: 1 bar เท่ากับกี่ psi?
1 bar ≈ 14.5 psi
ดังนั้น 5 bar จะมีค่าประมาณ 72.5 psi
Q3: 1 bar เท่ากับกี่ kPa?
1 bar = 100 kPa
ดังนั้น 10 bar = 1,000 kPa
Q4: 1 bar เท่ากับกี่ kg/cm²?
หากหมายถึง kgf/cm²
1 bar ≈ 1.02 kgf/cm²
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม / ขอใบเสนอราคา: [เบอร์ติดต่อ : 089-612-8998 / 095-369-5694 / Line : @pinpointt / www.pinpointinstrument.co.th /https://pressuregaugethai.com // https://lin.ee/yuGLlkN
ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Pinpoint Instrument สินค้า valve วาล์วและเครื่องมือวัด
Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์ Pinpoint Instrument