Gauge Pressure, Absolute Pressure และ Differential Pressure ต่างกันตรงไหน?

ในการเลือก Pressure Gauge และเครื่องมือวัดแรงดันสำหรับงานอุตสาหกรรม สิ่งที่ไม่ควรมองเพียงแค่ “วัดได้กี่ bar” แต่ต้องดูด้วยว่าเครื่องมือกำลังวัดแรงดันโดย อ้างอิงจากจุดใด

เพราะ Pressure ที่เห็นบนหน้าปัดหรือหน้าจออาจเป็น Gauge Pressure, Absolute Pressure หรือ Differential Pressure ซึ่งแต่ละแบบมีจุดอ้างอิงและวัตถุประสงค์ในการใช้งานแตกต่างกัน

บทความนี้จะอธิบายความแตกต่างแบบเข้าใจง่าย พร้อมตัวอย่างการใช้งาน เพื่อช่วยให้เลือกเครื่องมือวัดแรงดันได้เหมาะกับ Process มากขึ้น

1. Gauge Pressure คืออะไร?

Gauge Pressure หรือ ความดันเกจ / ความดันสัมพัทธ์ คือค่าความดันที่วัดโดยเปรียบเทียบกับ ความดันบรรยากาศ (Atmospheric Pressure)

พูดง่าย ๆ คือ เครื่องมือจะถือว่าแรงดันบรรยากาศรอบตัวเป็นจุดอ้างอิง 0

สูตรพื้นฐานคือ

Gauge Pressure = Absolute Pressure − Atmospheric Pressure

ดังนั้น เมื่อระบบไม่มีแรงดันส่วนเกินเมื่อเทียบกับบรรยากาศ ค่า Gauge Pressure จะอยู่ใกล้ 0 bar(g)

ตัวอย่าง

สมมติว่า

• Atmospheric Pressure ≈ 1.013 bar
• Absolute Pressure = 5.013 bar

ดังนั้น

Gauge Pressure = 5.013 − 1.013 = 4 bar

จึงสามารถกล่าวได้ว่าแรงดันในระบบอยู่ที่ประมาณ 4 bar(g)

Gauge Pressure เหมาะกับงานอะไร?

เป็นรูปแบบการวัดที่พบได้มากในงานอุตสาหกรรมทั่วไป เช่น

• ระบบน้ำ
• ระบบลม
• ระบบไฮดรอลิก
• ระบบปั๊ม
• ระบบท่อ
• เครื่องจักร
• ระบบ Utility
• กระบวนการผลิตทั่วไป

ในโรงงานส่วนใหญ่ที่ต้องการรู้ว่าแรงดันในระบบสูงกว่าบรรยากาศเท่าไร การใช้ Gauge Pressure มักเพียงพอสำหรับวัตถุประสงค์ของกระบวนการ

2. Absolute Pressure คืออะไร?

Absolute Pressure หรือความดันสัมบูรณ์ เป็นค่าความดันที่อ้างอิงกับ Absolute Zero หรือสุญญากาศสมบูรณ์

แตกต่างจาก Gauge Pressure ที่ใช้บรรยากาศเป็นจุดอ้างอิง

สูตรพื้นฐานคือ

Absolute Pressure = Gauge Pressure + Atmospheric Pressure

ดังนั้นที่ระดับน้ำทะเล หากสมมติ Atmospheric Pressure ประมาณ 1.013 bar และระบบมี Gauge Pressure 4 bar

จะได้

Absolute Pressure ≈ 5.013 bar(a)

สัญลักษณ์ที่มักพบคือ

• bar(a) = bar absolute
• psia = psi absolute

จุดเด่นของ Absolute Pressure

เนื่องจากจุดอ้างอิงอยู่ที่สุญญากาศ ไม่ได้อ้างอิงกับความดันบรรยากาศ จึงไม่เปลี่ยนไปตามความสูงหรือสภาพอากาศในลักษณะเดียวกับ Gauge Pressure

จึงเหมาะกับงานที่ต้องการทราบ ค่าความดันจริงเมื่อเทียบกับสุญญากาศ เช่น

• ระบบสุญญากาศ
• Vacuum Pump
• งานหาค่า Vapor Pressure
• งานกลั่น
• ห้องหรือกระบวนการที่ควบคุมความดัน
• งาน Semiconductor
• งานห้องปฏิบัติการบางประเภท

3. Differential Pressure คืออะไร?

Differential Pressure หรือ DP คือค่าความแตกต่างของแรงดันระหว่าง 2 จุดในระบบ

จึงไม่ได้สนใจเพียงว่าแรงดัน ณ จุดใดจุดหนึ่งมีค่าเท่าไร แต่สนใจว่า

P1 ต่างจาก P2 เท่าไร?

สูตรคือ

ΔP = P1 − P2

โดยเครื่องมือจะรับแรงดันจาก 2 ด้าน เช่น

• High Pressure (HP)
• Low Pressure (LP)

แล้วคำนวณความแตกต่างออกมาเป็นค่า Differential Pressure

ตัวอย่าง

หาก

• P1 = 5 bar
• P2 = 3 bar

ดังนั้น

ΔP = 5 − 3 = 2 bar

ค่าที่ต้องการจากระบบจึงไม่ใช่ 5 bar หรือ 3 bar แต่คือ Differential Pressure = 2 bar

Differential Pressure ใช้ทำอะไร?

การวัด DP มีประโยชน์มากในงานที่ต้องการดู “ความแตกต่าง” ของแรงดัน เช่น

1. ตรวจสอบ Filter

ติดตั้งจุดวัดก่อนและหลัง Filter

หาก Pressure Drop เพิ่มขึ้น อาจเป็นสัญญาณว่า Filter มีสิ่งอุดตันหรือมีความต้านทานการไหลเพิ่มขึ้น

2. วัด Flow

Differential Pressure สามารถใช้ร่วมกับอุปกรณ์สร้าง Pressure Drop เช่น Orifice เพื่อใช้เป็นส่วนหนึ่งของระบบวัดอัตราการไหล

3. วัดระดับในถังปิด

ใช้ความแตกต่างของแรงดันระหว่างจุดด้านบนและด้านล่างของถังเพื่อช่วยคำนวณระดับของของเหลว

4. ตรวจสอบสภาวะของระบบ

เช่น ตรวจสอบ Pressure Drop ในท่อ อุปกรณ์ หรือกระบวนการต่าง ๆ

Gauge Pressure vs Absolute Pressure vs Differential Pressure ต่างกันอย่างไร?

ประเภท	จุดอ้างอิง	สิ่งที่วัด	ตัวอย่างการใช้งาน
Gauge Pressure	Atmospheric Pressure	ความดันเทียบกับบรรยากาศ	น้ำ ลม ปั๊ม ไฮดรอลิก
Absolute Pressure	Absolute Vacuum	ความดันเทียบกับสุญญากาศ	Vacuum, Vapor Pressure, งานเฉพาะทาง
Differential Pressure	Pressure 2 จุด	ความแตกต่างของ P1 และ P2	Filter, Flow, Level

สรุปสั้น ๆ คือ

Gauge Pressure = เทียบกับบรรยากาศ

Absolute Pressure = เทียบกับสุญญากาศ

Differential Pressure = เทียบระหว่าง 2 จุด

Differential Pressure ไม่เหมือนการเอา Pressure Gauge 2 ตัวมาลบกันหรือ?

ในทางคณิตศาสตร์ หากอ่านค่า P1 และ P2 ได้ถูกต้อง ก็สามารถนำมาคำนวณความแตกต่างได้

แต่เครื่องมือ Differential Pressure Gauge / DP Transmitter ถูกออกแบบมาเพื่อวัดความแตกต่างระหว่าง 2 จุดโดยตรง

ข้อดีคือเหมาะกับ Process ที่ต้องการติดตาม Pressure Difference อย่างต่อเนื่อง เช่น Filter Monitoring, Flow Measurement และ Level Measurement โดยไม่ต้องให้ผู้ปฏิบัติงานอ่านค่าจากเครื่องมือสองตัวแล้วคำนวณเอง

ตัวอย่างการเลือกใช้งานแบบง่าย

กรณีที่ 1: ต้องการวัดแรงดันน้ำในท่อ

หากต้องการทราบว่าในท่อมีแรงดันกี่ bar เมื่อเทียบกับบรรยากาศ

→ Gauge Pressure

---

กรณีที่ 2: ระบบ Vacuum

หากต้องการติดตามแรงดันโดยอ้างอิงกับสุญญากาศ

→ Absolute Pressure

---

กรณีที่ 3: ตรวจสอบ Filter

ต้องการรู้ว่าแรงดันก่อน Filter และหลัง Filter ต่างกันเท่าไร

→ Differential Pressure

---

กรณีที่ 4: วัดระดับของเหลวในถังปิด

หากต้องการใช้แรงดันจาก 2 จุดเพื่อคำนวณระดับของเหลว

→ Differential Pressure

จุดที่ควรระวังก่อนสั่งซื้อ Pressure Gauge

เพื่อป้องกันการเลือกสินค้าผิด ควรแจ้งข้อมูลให้ผู้จำหน่ายอย่างน้อยดังนี้

1. Pressure Type
Gauge / Absolute / Differential

2. Pressure Range
เช่น 0–6 bar, 0–10 bar, 0–16 bar

3. Process Media
น้ำ / ลม / น้ำมัน / ไอน้ำ / ก๊าซ / สารเคมี ฯลฯ

4. Temperature
อุณหภูมิของ Process และอุณหภูมิแวดล้อม

5. Connection
เช่น BSP, NPT, G หรือ Flange

6. Material
เช่น Brass, SUS304, SS316 เป็นต้น

7. Accuracy

8. Dial Size

9. สำหรับ Differential Pressure
ต้องระบุ P1/P2 หรือ High/Low Pressure และ DP Range ให้ชัดเจน

ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้การเลือก Pressure Gauge หรือ Pressure Instrument ตรงกับสภาพการใช้งานมากขึ้น

สรุป Gauge Pressure, Absolute Pressure และ Differential Pressure

ทั้ง 3 แบบแตกต่างกันที่ “จุดอ้างอิงของแรงดัน”

• Gauge Pressure
  วัดแรงดันโดยเทียบกับ Atmospheric Pressure เหมาะกับงานอุตสาหกรรมทั่วไปจำนวนมาก

• Absolute Pressure
  วัดแรงดันโดยเทียบกับ Absolute Vacuum เหมาะกับงานที่ต้องการค่าความดันที่ไม่ขึ้นกับการเปลี่ยนแปลงของบรรยากาศ

• Differential Pressure
  วัดความแตกต่างของแรงดันระหว่าง 2 จุด เหมาะกับการตรวจสอบ Filter, Flow, Level และ Pressure Drop

ดังนั้น ก่อนเลือก Pressure Gauge หรือ Pressure Transmitter อย่าเริ่มจากคำถามว่า “เอากี่ bar?” เพียงอย่างเดียว แต่ควรถามก่อนว่า ต้องการวัดแรงดันประเภทไหน และต้องการใช้ข้อมูลนั้นเพื่ออะไร

FAQ คำถามที่พบบ่อย

1. Gauge Pressure กับ Absolute Pressure ต่างกันอย่างไร?

Gauge Pressure อ้างอิงกับความดันบรรยากาศ ส่วน Absolute Pressure อ้างอิงกับสุญญากาศสมบูรณ์ จึงมีจุด Zero ที่แตกต่างกัน

2. 0 bar Gauge เท่ากับ 0 bar Absolute หรือไม่?

ไม่เท่ากัน โดยทั่วไป 0 bar(g) หมายถึงแรงดันของระบบเท่ากับบรรยากาศ ขณะที่ 0 bar(a) หมายถึงอุดมคติที่อ้างอิงกับสุญญากาศสมบูรณ์

3. Differential Pressure ใช้วัดอะไร?

ใช้วัดความแตกต่างของแรงดันระหว่าง 2 จุด เช่น ก่อนและหลัง Filter, Pressure Drop ในระบบ, Flow Measurement และ Level Measurement ในถังปิด

4. งานน้ำทั่วไปควรใช้ Pressure แบบไหน?

หากต้องการวัดแรงดันในระบบเมื่อเทียบกับบรรยากาศ โดยทั่วไปจะใช้ Gauge Pressure แต่ควรพิจารณา Range, Temperature, Connection และวัสดุร่วมด้วย

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม / ขอใบเสนอราคา: [เบอร์ติดต่อ : 089-612-8998 / 095-369-5694 / Line : @pinpointt  / www.pinpointinstrument.co.th /https://pressuregaugethai.com // https://lin.ee/yuGLlkN

ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Pinpoint Instrument สินค้า  valve  วาล์วและเครื่องมือวัด

Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด  ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์   Pinpoint Instrument